Gids · Financieren

Hypothecair mandaat of hypotheek: wat kiest u?

Het hypothecair mandaat (hypothecaire volmacht) vervangt de hypotheek zolang de bank die niet nodig vindt. Kosten, risico's en alternatieven uitgelegd.

Gecontroleerd op aan de officiële bronnen onderaan de pagina.

In het kort

Met een hypothecair mandaat, ook hypothecaire volmacht genoemd, geeft u de bank het recht om op elk moment een hypotheek te laten inschrijven op uw woning, zonder dat dit meteen gebeurt. Zolang de bank het mandaat niet gebruikt, spaart u registratie- en hypotheekrechten. Het ereloon van de notaris voor het mandaat bedraagt volgens notaris.be een kwart van dat voor een akte van hypothecaire aanwending. Het nadeel: de bank heeft minder zekerheid, en gebruikt ze het mandaat later toch, dan betaalt u zowel de kosten van het mandaat als die van de hypotheek. De bronnen dateren van 14 oktober 2026.

Hypotheek en mandaat: het verschil

De hypotheek is een recht op een onroerend goed dat u aan de bank geeft als waarborg. Slaagt u er niet in uw afbetalingen na te komen, dan kan de bank, volgens een vastgelegde procedure, het pand in beslag laten nemen, verkopen en het openstaande saldo met de opbrengst recupereren. Een hypotheek wordt ingeschreven in de registers van de Administratie Rechtszekerheid en geldt volgens Wikifin altijd voor 30 jaar. Een “hypotheek in eerste rang” betekent dat uw bank bij een gedwongen verkoop als eerste wordt uitbetaald.

Het hypothecair mandaat is geen hypotheek. Notaris.be omschrijft het als een overeenkomst waarbij de schuldenaar de bank toelating geeft om op elk moment een hypotheek te vestigen, zodra de bank dat nodig acht, bijvoorbeeld wanneer u niet stipt terugbetaalt. Er is nog geen hypotheek, en de bank neemt die wellicht nooit. Een mandaat moet de vorm hebben van een notariële akte.

Wat kost het verschil?

Bij een kredietakte met hypotheek betaalt u volgens notaris.be en Wikifin onder meer:

  • het registratierecht op het hypothecair krediet: volgens Wikifin 1 % van de lening;
  • de hypotheekrechten: 0,3 % op het bedrag (in hoofdsom en aanhorigheden) waarvoor de hypothecaire zekerheid wordt genomen, plus het honorarium van de hypotheekbewaarder en de kosten voor een hypothecair getuigschrift;
  • een vast bedrag voor de administratieve kosten van het verlijden van de kredietakte en 40 euro recht op geschriften, plus het wettelijk bepaalde ereloon van de notaris;
  • 21 % btw op het ereloon en bepaalde andere posten.

De aanhorigheden lopen volgens Wikifin doorgaans op tot 10 % van het geleende bedrag en dekken kosten die de bank moet maken als u niet kunt terugbetalen. Bij een lening van 200 000 euro komt dat volgens de percentages van Wikifin neer op ongeveer 2 000 euro (1 %) plus 600 euro (0,30 %) aan rechten, nog zonder ereloon en andere kosten. Notaris.be rekent de 0,3 % op een grondslag inclusief aanhorigheden, dus het bedrag kan iets hoger uitvallen. Dit is een rekenvoorbeeld op basis van de bronnen, geen offerte.

Bij het mandaat vermijdt u volgens notaris.be en Wikifin de registratie- en hypotheekkosten, omdat er geen hypotheek wordt gevestigd. Het tarief van de notariële akte is identiek en verplicht voor alle notarissen en voorziet in een ereloon dat een kwart is van het ereloon bij een akte van hypothecaire aanwending. De notaris biedt op notaris.be een rekenmodule voor de kosten van een hypothecair mandaat aan. Gebruik ze voor een persoonlijke berekening.

Het risico van een mandaat

Een mandaat is niet gratis zodra de bank het uitoefent. Notaris.be: als de bank gebruik moet maken van de volmacht, draagt u zowel de kosten van de volmacht als die van de akte van hypothecaire aanwending. Het mandaat geeft de bank bovendien minder zekerheid over de terugbetaling. Vertrouwen tussen bank en koper is dus essentieel. Zolang er geen hypotheek is ingeschreven, geniet de bank ook nog niet van de voorrang die een hypotheek bij een gedwongen verkoop geeft.

Wikifin vermeldt ook de mogelijkheid van een combinatie van een hypothecaire inschrijving en een hypothecair mandaat. Welke formule uw bank aanbiedt, hangt af van haar eigen kredietbeleid. Vraag het in elke offerte na.

Andere waarborgen

Naast de hypotheek en het mandaat noemt Wikifin:

  • de borgstelling: een derde, bijvoorbeeld een familielid, belooft uw lening terug te betalen als u dat niet meer kunt. Wees voorzichtig: wie borg staat, kan voor uw schulden moeten opdraaien;
  • het pand: u geeft bijvoorbeeld een effectenportefeuille in pand om een tekort aan waarborg aan te vullen. U blijft eigenaar.

Wie een woning verkoopt en een nieuwe koopt met een lopende lening, kan de hypotheek overdragen naar het nieuwe pand. Volgens Wikifin zijn er dan geen registratie- en hypotheekkosten, wel eventuele dossier- en expertisekosten. Zie overbruggingskrediet.

Wat in Vlaanderen speelt

De bronnen die wij lazen, noemen geen apart Vlaams tarief voor het hypothecair mandaat. Vraag de exacte bedragen voor uw dossier aan het notariskantoor. Wat in Vlaanderen wél bepaalt wat u betaalt, is de rest van uw aankoop. In zijn infofiche voor een gezinswoning van 250 000 euro in het Vlaams Gewest raamt notaris.be de aankoopkosten op 9 370 euro, met 2 % registratiebelasting op de aankoopsom voor de enige eigen gezinswoning. Het krediet komt daar nog bij. Zie aankoopkosten en registratiebelasting.

Hoe beslist u?

  1. Vraag in elke offerte of de bank een hypotheek, een mandaat of een combinatie vraagt.
  2. Laat het notariskantoor de kosten van beide formules berekenen.
  3. Weeg de besparing af tegen het risico dat u bij gebruik van het mandaat beide kosten draagt.
  4. Onderteken niets vóór u weet waartoe u zich verbindt. Wikifin merkt op dat de notariële akte voor een hypotheek complex is.

Welke professional raadplegen

Het notariskantoor verlijdt de akte en rekent de kosten voor u uit. Een kredietbemiddelaar vergelijkt welke banken een mandaat aanvaarden.

Veelgestelde vragen

Is een hypothecair mandaat hetzelfde als een hypothecaire volmacht?

Ja, het zijn twee benamingen voor hetzelfde. Notaris.be gebruikt beide termen.

Moet een mandaat bij de notaris worden getekend?

Ja. Een hypothecaire volmacht moet de vorm hebben van een notariële akte.

Is een mandaat altijd goedkoper?

Niet altijd. U spaart de registratie- en hypotheekrechten zolang de bank het mandaat niet gebruikt. Gebruikt ze het, dan betaalt u de kosten van het mandaat én van de hypotheek.

Hoelang geldt een hypotheek?

Een hypotheek wordt volgens Wikifin ingeschreven voor 30 jaar.

Kan ik een mandaat en een hypotheek combineren?

Ja, Wikifin vermeldt de combinatie van een hypothecaire inschrijving en een mandaat. Of uw bank dat aanbiedt, staat in de offerte.

Meer gidsen over financieren

Bronnen

Alle gidsen · Payotte België